نقش سدیم در بدن

سدیم در مایعات خارج سلولی به نگهداری تعادل طبیعی آب کمک می کند و اثری مشابه پتاسیم در داخل سلول برای نگهداری طبیعی موازنه آب دارد. به طور طبیعی بدن قادر به برقراری موازنه سدیم در خارج و پتاسیم در داخل سلول است، این امر موازنه آب بین داخل و خارج سلول را تنظیم می کند. در صورتی که سدیم درون سلول افزایش یابد و سلول نتواند با سرعت کافی آن را به بیرون براند، آب ،جهت رقیق کردن سدیم و به غلظت طبیعی رساندن آن وارد سلول شده و منجر به ورم یا ادم می گردد. اگر آب زیادی وارد سلول شود منجر به مسمومیت آب می گردد. نگهداشتن میزان سدیم در سطح پایین در داخل سلول از چنان اهمیتی برخوردار است که سلولها دایما مقدار سدیم اضافی را که وارد آنها می شود به خارج می فرستند.

در اثر عرق کردن و از دست دادن آب و سدیم از طریق پوست، موازنه آب در بدن به هم می خورد. با آشامیدن آب به تنهایی (بدون مصرف سدیم و نمک)، آب اضافی جهت رقیق کردن پتاسیم داخل سلولی وارد سلول می شود. این امر سبب کاهش فشار خون می گردد و با خروج پتاسیم از درون سلول شخص احساس خستگی خواهد کرد.

سدیم با بی اثر کردن عناصری که تشکیل اسید می دهند، بدن را در حالت خنثی نگه می دارد. زمانی که در مایعات بدن مقادیر زیادی از عناصر تشکیل دهنده اسید ظاهر شوند، سدیم به منظور مقابله با حالت اسیدی، می تواند از ذخایر استخوانی آزاد شده و اسید را بی اثر کند.

همچنین سدیم در انتقال پیامهای عصبی نقش دارد و اگر تعادل بین سدیم خارجی و داخلی سلول طبیعی نباشد، انتقال پیامهای محرک عصبی نمی تواند انجام گیرد.

سدیم همچنین برای جذب قند (گلوکز) و انتقال سایر مواد مغذی از غشاء سلول ضروری است. سدیم در کنترل انقباض ماهیچه ها نیز نقش مهمی را در بدن ایفا می کند.

مقدار لازم سدیم برای بدن

سدیم مورد نیاز در رژیم روزانه هنوز تعیین نشده است، ولی به طوری که مشاهده شده است، مقدار سدیم مصرفی بیش از مقدار احتیاج است. از آنجایی که رژیمی که 100 تا 150 میلی گرم سدیم دارد برای اکثر مردم بسیار بدمزه است، احتمال مصرف سدیم ناکافی بعید به نظر می رسد. این نشان می دهد که مقدار توصیه شده 500 میلی گرم، حدود 10 برابر مقدار لازم جهت تعادل سدیم است. کودکان مقدار بیشتری سدیم از راه مدفوع از دست می دهند و همچنین برای رشد، نیاز زیادتری به سدیم دارند. بنابراین احتیاج آنان به سدیم به ازای واحد وزن بدن، بیشتر از بزرگسالان است. در دوران بارداری نیز که حجم مایع خارج سلولی افزایش می یابد، نیاز به سدیم بیشتر می شود.

کمبود سدیم

کمبود اولیه غذایی سدیم در انسان تاکنون دیده نشده است، ولی عوارض کمبود ثانویه با افزایش دفع سدیم و به واسطه اسهال، استفراغ، شدت تعریق در هوای گرم و یا نارسایی غده فوق کلیوی بروز می نماید. از نشانه های کمبود آن می توان استفراغ، بی اشتهایی، ضعف عضلانی و انقباض دردناک ماهیچه ها را نام برد. ضعف و از حال رفتن در اثر نارسایی جریان خون نیز مشاهده شده است.

دریافت زیاد سدیم

مصرف زیاد نمک به مدت طولانی معمولاً با افزایش فشار خون همراه است. در مبتلایان به فشار خون بالا، غلظت سدیم در بافتها بالا می رود و آن را می توان با رژیمهای غذایی محدود از سدیم بهبود بخشید. سدیم با فشار خون بالا ارتباط دارد. سدیم در بدن نقش حیاتی در تنظیم مایعات و فشار خون ایفا می کند. بسیاری از مطالعات در جوامع مختلف نشان داده اند که دریافت زیاد سدیم با فشار خون بالاتر مرتبط است. اغلب مدارک نشان می دهد که بسیاری از افراد در خطر فشار خون بالا به وسیله کاهش دریافت نمک یا سدیم خطر بروز این مشکل را کاهش می دهند. اما هنوز سؤالات متعددی باقی مانده است که به علت نیاز به اثبات نقش سایر عوامل دخیل همراه با سدیم در اثر فشار خون می باشد. سایر راههای توصیه ای جهت کاهش فشار خون، کم کردن وزن و فعالیت جسمانی است. به مصرف مقادیر فراوانی از میوه و سبزیجات نیز توصیه می گردد زیرا این مواد غذایی فقیر از سدیم و چربی هستند و کمک به کاهش وزن و کنترل آن می کنند. مصرف میوه و سبزیجات بیشتر، سبب افزایش دریافت پتاسیم می گردد که خود کمکی برای کاهش فشار خون بالاست.

دلیل دیگر برای کاهش دریافت نمک این است که دریافت نمک زیاد (سدیم زیاد) سبب افزایش دفع ادراری کلسیم می شود و بنابراین نیاز بدن به کلسیم را افزایش می دهد. در حال حاضر نمی توان گفت که چه کسانی ممکن است با مصرف نمک زیاد دچار فشار خون بالا شوند. اما کاهش دریافت سدیم می تواند برای هر فرد بزرگسال طبیعی نیز مفید باشد.

 

محدودیت سدیم

تحت شرایط خاصی مانند افزایش فشار خون و اختلال کلیه، محدود ساختن مصرف سدیم در رژیم غذایی لازم است. درجه محدودیت با تشدید بیماری متفاوت است. محدودیت متوسط را می توان با اضافه نکردن نمک به غذا در موقع خوردن به انجام رساند.

پیام بگذارید

Call Us Now
028-32848060-8